आयटीआय कोर्सची संपूर्ण माहिती ITI Course Information In Marathi

ITI Course Information In Marathi नमस्कार मित्रांनो, आजच्या लेखामध्ये आपण ITI या कोर्स विषयी माहिती पाहणार आहोत. तर सुरवात करूयात आजच्या ह्या लेखाला.

ITI Course Information In Marathi

आयटीआय कोर्सची संपूर्ण माहिती ITI Course Information In Marathi

ITI प्रशिक्षणाचा लाभ-

आयटीआय प्रशिक्षित तरुणांसाठी सरकारी क्षेत्रात जसे- रेल्वे, लष्कर, नौदल, हवाई दल, पीडब्ल्यूडी, पाटबंधारे, व्यावसायिक शिक्षण विभाग, तंत्रशिक्षण विभाग इत्यादींमध्ये रोजगाराच्या संधी उपलब्ध आहेत. आयटीआयसाठी खाजगी क्षेत्रात देखील रोजगाराच्या संधी उपलब्ध आहेत.

ज्या प्रमुख क्षेत्रांमध्ये ITI विद्यार्थ्यांना किफायतशीर करिअरच्या संधी मिळू शकतात त्यात बांधकाम, कृषी, वस्त्रोद्योग आणि ऊर्जा यांचा समावेश होतो. जोपर्यंत विशिष्ट नोकरी प्रोफाइल्सचा संबंध आहे, इलेक्ट्रॉनिक्स, वेल्डिंग, रेफ्रिजरेशन आणि एअर-कंडिशनर मेकॅनिक ही खाजगी क्षेत्रातील ITI विद्यार्थ्यामध्ये सर्वात जास्त मागणी असलेली कौशल्ये आहेत.

भारतात ITI ची व्याप्ती:

ITI विद्यार्थ्यांना रेल्वेमार्ग, राज्य-विशिष्ट PWDs, BSNL, IOCL, ONGC आणि इतरांसह विविध सार्वजनिक क्षेत्रातील संस्थांमध्ये देखील (PSUs) रोजगार मिळू शकतो. याव्यतिरिक्त, BSF, CRPF, भारतीय नौदल, भारतीय लष्कर आणि इतर निमलष्करी दलात नोकरीच्या संधी ITI विद्यार्थ्यांना उपलब्ध आहेत.

ITI चा फुल फॉर्म:

ITI फुल फॉर्म- ITI म्हणजे इंडस्ट्रियल ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया. या संस्था (ITI) औद्योगिक प्रशिक्षण केंद्रे (ITC) म्हणूनही ओळखल्या जातात आणि भारतातील उच्च माध्यमिक विद्यार्थ्यांना उद्योग-संबंधित ज्ञान आणि प्रशिक्षण प्रदान करतात.

आयटीआयचे पूर्ण स्वरूप काय, असे अनेक प्रश्न आहेत. ITI चे पूर्ण रूप म्हणजे औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था. रोजगार आणि प्रशिक्षण महासंचालनालय (DGET) ITI चे व्यवस्थापन करते. ते कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय (MSDE) च्या एजन्सी आहेत. DGET धोरणे आणि कार्यक्रम तयार करणे आणि अंमलबजावणी करणे हाताळते. DGET भारतातील तांत्रिक आणि व्यावसायिक शिक्षण आणि प्रशिक्षण (TVET) शी संलग्न आहे. आयटीआय व्यवसायांमध्ये प्रशिक्षण देतात जसे:

  • ऑटोमोबाईल अभियांत्रिकी
  • इलेक्ट्रॉनिक्स,
  • फॅब्रिकेशन
  • फिटिंग आणि टर्निंग
  • माहिती तंत्रज्ञान
  • लेदर तंत्रज्ञान
  • मेकॅनिक-कम-इलेक्ट्रिशियन आणि प्लंबिंग.

आयटीआयमधील अभ्यासक्रमांचा कालावधी व्यापारानुसार सहा महिन्यांपासून दोन-तीन वर्षांपर्यंत असू शकतो. ITI द्वारे ऑफर केलेल्या अभ्यासक्रमांना भारत सरकार मान्यता देते. ते प्रशिक्षणार्थींना स्वयंरोजगार बनवण्याची संधी देतात. यामुळे त्यांना सार्वजनिक किंवा खाजगी क्षेत्रात नोकरी मिळण्यास मदत होते.

आयटीआय प्लेसमेंट सेवा देखील प्रदान करते ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना ते सोपे होते. देशाच्या आर्थिक विकासात आयटीआय महत्त्वाची भूमिका बजावते. उद्योगाला कुशल मनुष्यबळ देऊन हे काम केले जाते. कुशल मनुष्यबळ उपलब्ध करून दिल्याने बेरोजगारीचे प्रमाणही कमी होते.

औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था (ITI) आणि औद्योगिक प्रशिक्षण केंद्रे (ITC) ही एक पात्रता आहे आणि विविध प्रशिक्षण देण्यासाठी केंद्र सरकारच्या कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय, प्रशिक्षण महासंचालनालय (DGT) अंतर्गत स्थापन करण्यात आलेल्या भारतातील माध्यमिकोत्तर शाळा आहेत.

औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था अभ्यासक्रम कौशल्य विकासासाठी सर्वोत्तम आहेत. भारतात, सुमारे १६००० ITI संस्था आहेत. भारतात, १०० हून अधिक ITI अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत.

सरकार आयटीआय कार्यक्रम चालवते जे व्यावसायिक आणि तांत्रिक अभ्यासक्रम प्रदान करतात. अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानाच्या विविध क्षेत्रात कुशल कामगार उपलब्ध करून देण्याचा त्यांचा हेतू आहे.

ITI अभ्यासक्रमांसाठी पात्रता निकष

अभ्यासक्रमाच्या प्रकारानुसार बदलतात. अर्जदाराने इयत्ता १०वी किंवा १२वीची परीक्षा उत्तीर्ण केलेली असावी. परंतु, काही आयटीआय इयत्ता आठवी उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना अभ्यासक्रमही देतात. बर्‍याच राज्यांमध्ये, ITI अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करण्यासाठी आवश्यक असलेले किमान वय १४ वर्षे आहे. परंतु, काही राज्यांमध्ये वयाचे निकष वेगळे असू शकतात. ITI अभ्यासक्रम पुरुष आणि महिला दोन्ही उमेदवारांसाठी उपलब्ध आहेत.

ITIs द्वारे ऑफर केलेले अभ्यासक्रम दोन श्रेणींमध्ये आहेत: अल्पकालीन आणि दीर्घकालीन. अल्प-मुदतीचा अभ्यासक्रम साधारणपणे तीन महिने आणि त्याहून अधिक कालावधीसाठी असतो. दीर्घकालीन अभ्यासक्रम सहा महिने आणि त्याहून अधिक कालावधीचे आहेत.

ITI साठी प्रवेश प्रक्रिया:

आयटीआय अभ्यासक्रमांची प्रवेश प्रक्रिया सोपी आहे. अर्जदारांनी अर्ज भरणे आवश्यक आहे. परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर, आवश्यक कागदपत्रे संस्थेकडे जमा करा. संस्था त्यांच्या शैक्षणिक कामगिरीवर आधारित पात्र उमेदवारांची निवड करेल. काही संस्था योग्यता चाचणी देखील घेऊ शकतात.

अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानातील ज्ञान आणि कौशल्ये मिळविण्याचा ITI अभ्यासक्रम हा एक उत्तम मार्ग आहे. तांत्रिक क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्यांसाठीही हा एक आदर्श पर्याय आहे. आयटीआय तुलनेने स्वस्त आहेत. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना कमी खर्चात चांगले तांत्रिक ज्ञान मिळू शकते.

ITI अभ्यासक्रमांचे महत्त्व:

या आधुनिक युगात तंत्रज्ञान हा प्रत्येक उद्योगाचा कणा बनला आहे. आयटीआयमुळे दर्जेदार सेवा देऊ शकतील अशा कुशल व्यावसायिकांची मागणी वाढली आहे. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने नोकरीच्या चांगल्या संधी उपलब्ध होतील. अशाप्रकारे, आयटीआय अभ्यासक्रम हा विद्यार्थ्यांसाठी सर्वाधिक मागणी असलेला करिअर पर्याय बनला आहे. आयटीआय कोर्स अनेक प्रकारे फायदेशीर आहे.

आयटीआय विद्यार्थ्यांना विशिष्ट व्यापार किंवा उद्योगाच्या तांत्रिक बाबी शिकण्यास मदत करते. प्रक्रिया त्यांना गुंतागुंत समजण्यास आणि उत्कृष्टतेसाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्यात मदत करते.

ITI विद्यार्थ्यांना त्यांच्या निवडलेल्या क्षेत्रात व्यावहारिक अनुभव मिळविण्यास मदत करते. ITI त्यांना त्यांच्या निवडलेल्या व्यवसायातील व्यावहारिक पैलू चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास मदत करते.

या कोर्समध्ये विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षण दिले जाते, ज्यामुळे ते सरकारी किंवा खाजगी क्षेत्रातील विविध ITI नोकर्‍या घेण्यासाठी योग्य बनतात. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानासह चांगल्या प्रयोगशाळांमध्ये प्रशिक्षण देऊन विद्यार्थी उत्कृष्ट कामगिरी करू शकतात. अभ्यासक्रम त्यांच्या क्षेत्रात वापरल्या जाणार्‍या हँड-ऑन उपकरणे देखील प्रदान करतो. ITI त्यांना क्लिष्ट मशीन्स आणि टूल्स हाताळण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्यास मदत करते.

तांत्रिक आणि व्यावहारिक कौशल्यांसोबतच, आयटीआय अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना उद्योगविषयक ज्ञान देखील प्रदान करतो. हा कोर्स त्यांना उद्योगाचा सध्याचा ट्रेंड समजून घेण्यात आणि स्पर्धात्मक राहण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्यात मदत करतो. शेवटी, आयटीआय अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांची रोजगारक्षमता सुधारण्यास मदत करतो. हे त्यांना त्यांच्या निवडलेल्या क्षेत्रात नोकरीसाठी पात्र बनवण्यासाठी आवश्यक ज्ञान आणि कौशल्य प्रदान करते.

भारतातील शीर्ष आयटीआय अभ्यासक्रम:

भारतातील औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था (ITIs) मध्ये अनेक लोकप्रिय अभ्यासक्रम ऑफर केले जातात, जे विद्यार्थ्यांना पुस्तक बाइंडर, इलेक्ट्रीशियन, प्लंबर, फाऊंड्री मॅन, पॅटर्न मेकर आणि याप्रमाणे फलदायी करिअर सुरू करण्यास मदत करतात. भारतातील काही लोकप्रिय ITI अभ्यासक्रमांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

इलेक्ट्रिशियन : इलेक्ट्रीशियन कोर्स विद्यार्थ्यांना निवासी, व्यावसायिक आणि औद्योगिक सेटिंग्जमध्ये इलेक्ट्रिकल सिस्टम कसे स्थापित करावे, देखभाल आणि दुरुस्ती कशी करावी हे शिकवतात.

फिटर : फिटर अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना मशीन आणि उपकरणे यासारख्या यांत्रिक प्रणाली एकत्र, स्थापित आणि देखभाल कशी करावी हे शिकवतात.

वेल्डर : वेल्डर अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना धातूचे भाग एकत्र जोडण्यासाठी विविध वेल्डिंग तंत्र कसे वापरावे हे शिकवतात.

मशिनिस्ट : मशिनिस्ट कोर्स विद्यार्थ्यांना मशीन टूल्स, जसे की लेथ आणि मिलिंग मशीन कसे ऑपरेट करायचे, देखभाल आणि दुरुस्त कसे करायचे हे शिकवतात.

मेकॅनिक (मोटर वाहन) : मोटार वाहन मेकॅनिक अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना ऑटोमोबाईल आणि इतर वाहनांमधील समस्यांचे निदान आणि दुरुस्ती कशी करावी हे शिकवते.

ड्राफ्ट्समन (मेकॅनिकल) : ड्राफ्ट्समन (यांत्रिक) अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना यांत्रिक प्रणाली आणि घटकांसाठी तांत्रिक रेखाचित्रे आणि डिझाइन कसे तयार करावे हे शिकवतात.

टूल आणि डाय मेकर : टूल आणि डाय मेकर अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना टूल्स, डाय आणि इतर अचूक भाग कसे डिझाइन आणि तयार करायचे हे शिकवतात.

प्लंबर : प्लंबर कोर्स विद्यार्थ्यांना निवासी आणि व्यावसायिक इमारतींमध्ये प्लंबिंग सिस्टम कसे स्थापित करावे, दुरुस्त करावे आणि त्यांची देखभाल कशी करावी हे शिकवते.

रेफ्रिजरेशन आणि एअर कंडिशनिंग मेकॅनिक : रेफ्रिजरेशन आणि एअर कंडिशनिंग मेकॅनिक कोर्स विद्यार्थ्यांना रेफ्रिजरेशन आणि एअर कंडिशनिंग सिस्टम कसे स्थापित करावे, देखभाल आणि दुरुस्ती कशी करावी हे शिकवतात.

टर्नर : टर्नर अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांना अचूक भाग तयार करण्यासाठी लेथ आणि इतर मशीन टूल्स कसे वापरावे हे शिकवतात.

तर मित्रांनो आजच्या लेखात आपण ITI अभ्यासक्रम व त्या कोर्सबद्दल जी काही माहिती पाहिली ती तुम्हाला कशी वाटली ते आम्हाला नक्की कमेंट करून कळवा.

धन्यवाद!!!

माझे नाव सृष्टी आहे आणि मी या ब्लॉग ची संस्थापक आहे. मला माहिती लिहायला खूप आवडतात, म्हणून मी या माझ्या ब्लॉग वर मराठी मध्ये माहिती लिहित असते.

Leave a Comment