दोंडो पक्षाची संपूर्ण माहिती Dondo Bird Information In Marathi

Dondo Bird Information In Marathi नमस्कार मित्रांनो स्वागत आहे तुमचं. आपण हया लेखला दोंडो पक्षाविषयी मराठीतुन संपुर्ण माहिती (Dondo Bird Information in Marathi) जाणून घेणार आहोत. तर तुम्ही हया लेखला शेवटपर्यंत वाचा. जेणेकरून तुम्हाला संपूर्ण माहिती व्यवस्थितपणे वाचा. या लेखात पेलिकन पक्ष्यांची माहिती (Pelican Bird Information In Marathi) मनोरंजक माहिती दिली आहे. लांब चोच असलेला हा आश्चर्यकारक स्थलांतरित पक्षी सागरी भागात आढळतो. मासे खाणाऱ्या पेलिकन पक्ष्याची माहिती रसभरीत आहे. सुंदर आणि आकर्षक पेलिकन पक्ष्याबद्दलची थोडक्यात ओळख पुढील पोस्ट “पेलिकन पक्षी (Pelican Bird) ” मध्ये दिली आहे.

Dondo Bird Information In Marathi

दोंडो पक्षाची संपूर्ण माहिती Dondo Bird Information In Marathi

Dondo Bird Information in Marathi ( दोंडो पक्षाची संपूर्ण माहिती )

पक्षाचे नाव: दोंडो पक्षी

राज्य: प्राणी

एकूण प्रजाती: 8 प्रजाती

अस्तित्व: 30 दशलक्ष वर्ष

जाती: चोरडाटा

वर्ग: Aves

ऑर्डर: Columbiformes

कुटुंब: कोलंबिडे

वंश: Raphus

पक्षाचे वैज्ञानिक नाव: Raphus cucullatus

पेलिकन पक्षी समुद्राजवळ आढळतो.  जगभरात पेलिकन पक्ष्याच्या 8 प्रजाती सापडल्या आहेत.  यामध्ये ब्राऊन पेलिकन, ग्रेट व्हाईट पेलिकन, ऑस्ट्रेलियन पेलिकन, डालमॅटियन पेलिकन, स्पॉट बिलेड पेलिकन इत्यादी प्रमुख आहेत. ग्रेट व्हाइट पेलिकनला रोझी पेलिकन असेही म्हणतात.

हा पक्षी अंटार्क्टिका च्याव्यतिरिक्त युरोप, आशिया, ऑस्ट्रेलिया, आफ्रिकेत आढळतो. पेलिकनचे वैज्ञानिक नाव “पेलेकॅनस” (Pelicans) आहे. तुमच्या माहितीसाठी, आम्ही तुम्हाला सांगतो की पेलिकन पृथ्वीवर सुमारे 30 दशलक्ष वर्षांपूर्वीपासून अस्तित्वात आहे.

फ्रान्समध्ये पेलिकन पक्ष्याचे जीवाश्म सापडले आहेत, ज्यावरून हे सिद्ध होते की पेलिकनसारखे पक्षी त्या काळीही अस्तित्वात होते.  पेलिकन पक्ष्यांचा अधिवास जलस्त्रोताजवळ आहे. हा पक्षी प्रामुख्याने समुद्र किनाऱ्याजवळ राहतो. याचे प्रमुख कारण अन्नाची सहज उपलब्धता हे आहे.  समुद्रात सापडणाऱ्या माशांची शिकार करून पेलिकन पोट भरतो.

लांब चोंच असलेला पक्षी “पेलिकन” (Pelican) चे वैशिष्ट्य

दोंडो पक्ष्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची लांब चोच ज्याने तो आपली शिकार पकडतो. पेलिकन पक्षी हा जगातील सर्वात लांब चोच असलेला पक्षी आहे.  लांब चोचीशिवाय चोचीच्या खाली असलेली थैली ही पेलिकन पक्ष्याची ओळख आहे. जगातील कोणत्याही पक्ष्याकडे अशी थैली नाही. ते पाण्याच्या पृष्ठभागावरील मासे आपल्या चोचीने गिळते. ते पावसाचे पाणी आपल्या चोचीने पिण्यासाठी देखील पकडते.

पेलिकनच्या चोचीमध्ये एक लहान मजबूत जीभ असते जी त्यांना मोठे मासे गिळण्यास मदत करते. पेलिकन आपल्या उघड्या चोचीने चोच पाण्यात बुडवतो, ज्यामुळे चोचीची थैली पाण्याने भरते. पाण्यासोबत मासेही पिशवीत येतात. चोचीतील पाणी बाहेर काढून पेलिकन मासे गिळतो. माशांची शिकार करण्याचे हे एक अनोखे तंत्र आहे. तसे, तुम्हाला हे जाणून आश्चर्य वाटेल की पेलिकन आपल्या चोचीच्या पाऊचमध्ये 10 लिटर पाणी साठवू शकते.

See also  चंडोल पक्षाची संपूर्ण माहिती Chandol Bird Information In Marathi

पेलिकन पक्ष्याचे भोजन काय आहे? (Pelican Bird Food)

पेलिकन पक्ष्याचे मुख्य अन्न मासे आहे.  तसे, मासे व्यतिरिक्त, ते खेकडे, लहान कासव, कीटक इत्यादी देखील खातात.  हा एक मांसाहारी पक्षी आहे.  पेलिकन फक्त दिवसा शिकार करतो.  पेलिकन पक्ष्यांची शिकार खूपच कमी आहे पण जलप्रदूषण आणि समुद्रातील तेल गळतीमुळे त्यांची संख्या कमी झाली आहे.  पर्यावरणाच्या विपरीत परिणामांमुळे त्याच्या काही प्रजाती विलुप्त होण्याच्या मार्गावर आहेत.

दोंडो पक्षी घरटे, स्थलांतर, अंडी माहिती

हा मनोरंजक पक्षी किनारपट्टीच्या भागात घरटी बनवतो.  बहुतेक पेलिकन झाडांवर घरटी बांधतात.  काही पेलिकन प्रजाती (तपकिरी पेलिकन) देखील जमिनीवर घरटे बांधतात. ते शेकडोच्या संख्येने कळपात राहतात. पेलिकन पक्षी पिसे, पाने आणि लहान डहाळ्यांपासून घरटी बनवतात.  त्याची खास गोष्ट म्हणजे स्थलांतरादरम्यान पेलिकन (Pelican) नेहमीच कळपांतून उडतात.

जर तुम्ही त्यांना आकाशात उडताना पाहिले तर तुम्हाला V आकार दिसेल. नर व मादी पेलिकन पक्ष्यांची लैंगिक क्रिया हंगामानुसार होते. पण काही पेलिकन प्रजाती वर्षभर सोबती करतात.  नर रंगीबेरंगी पिसे आणि चमकदार चोचीने मादीला आकर्षित करतो. मादी पेलिकन एका वेळी 1 ते 4 अंडी घालते. बहुतेक प्रसंगी मादी फक्त 1 किंवा 2 अंडी घालते.

मादीचे काम अंडी सहन करणे आहे आणि सुमारे 4 ते 5 आठवड्यांनंतर मुले अंड्यातून बाहेर येतात. पेलिकन पक्षी प्रामुख्याने सायबेरियातून भारतात येतात. गुजरातचा कच्छ प्रदेश या पक्ष्यांचा आवडता आहे.  हे पक्षी दरवर्षी सायबेरियातून भारतात येतात. या कारणास्तव पेलिकनला स्थलांतरित पक्षी असेही म्हणतात.  पेलिकन उबदार भाग आवडतात.  हिवाळ्याचे आगमन होताच पेलिकनचे स्थलांतर सुरू होते.  हे पक्षी प्रामुख्याने अन्न आणि प्रजननासाठी भारतात स्थलांतर करतात. या पक्ष्याचे सरासरी आयुष्य सुमारे 20 वर्षे आहे.

दोंडो पक्षाचे घरटे (Dodo Bird Nest)

जुन्या काळातील खतांच्या आधारावर दोंडो पक्षांनी आपले घरटे जमिनीवर बनवले आणि त्याला गवताने घेरून घेतले. यामुळे त्यांना बेटावर आणलेल्या वन्य सस्तन प्राण्यांसाठी देखील खूप असुरक्षित बनवले.

See also  निलकंठ पक्षाची संपूर्ण माहिती Blue Jay Bird Information In Marathi

दोंडो पक्षाचे वैज्ञानिक नाव (Dodo Bird Scientific Name)

दोंडोचे वैज्ञानिक नाव Raphus cucullatus आहे.  हे वैज्ञानिक नाव कुकुलस (Cuculus) या लॅटिन शब्दातून आले आहे, जो हूडसाठी आहे, कदाचित गुराख्यासारख्या डोक्याचा संदर्भ आहे.  दोंडो मॉरिशसच्या पूर्व आणि पश्चिमेला राहणाऱ्या रॉड्रिग्ज (Rodriguez) आणि रियुनियनच्या सॉलिटेअर (Solitaire) पक्ष्यांशी जवळचा संबंध होता. दोंडोच्या काळातच या प्रजाती विलुप्त झाल्या होत्या.  बहुतेक वर्गीकरणशास्त्रज्ञ दोंडोला कबूतर आणि कबूतरांसह कोलंबिडे (Columbidae) कुटुंबातील सदस्य मानतात, परंतु इतर ते पूर्णपणे स्वतंत्र वर्गीकरणात ठेवतात.

दोंडो पक्ष्यांचा आहार (Dodo Bird Food)

मित्रांनो या पक्ष्याच्या आहाराची संपूर्ण माहिती कधीच नोंदवण्यात नाही आली. आम्हाला जे काही माहित आहे ते बहुतेक वर्णनावर आधारित आहे, तसेच त्याच्या शरीरशास्त्रातील आधुनिक निष्कर्षांवर आधारित आहे.

दोंडो पक्षाची लोकसंख्या (Dodo Bird Population)

दोंडो पक्षी हे 1688 मध्ये शेवटचे दर्शन झाल्यानंतर काही वेळातच विलुप्त झाले असावेत, त्यांचा पहिल्यांदा शोध लागल्याच्या सुमारे 90 वर्षांनी झाला होता. सुरुवातीला लोकसंख्या जास्त असण्याची शक्यता नव्हती, परंतु नवीन धमक्यांच्या हल्ल्याने अखेरीस ते नष्ट केले.

काही शास्त्रज्ञांनी डीएनएच्या काही तुकड्यांमधून दोंडोला प्रजनन करण्याची शक्यता सुचवली आहे. जी अद्याप उरलेल्या मऊ ऊतकांमधून आहेत. या योजनेत सरोगेट मदर (Surrogate Mother) म्हणून कबूतर वापरणे आवश्यक आहे. परंतु काही शास्त्रज्ञ हे अव्यवहार्य (Impractical) आणि कार्य करण्याची शक्यता नाही असे मानतात.

दोंडो पक्षी काय खातात? (What Does Dodo Bird Eat)

दोंडो पक्षी हे फळे, नट, बिया आणि मुळे आणि खेकडे इतर शेलफिश खातात. दोंडो पक्षी हे आपल्या अन्नाला पचवण्यासाठी त्या पाचनक्रियेला स्वस्त करण्यासाठी आणि अन्न बारीक करण्यासाठी दगड आणि लोह खात असतात. त्यामुळे त्यांचे पाचन क्रिया चांगली होते आणि जेवण हे व्यवस्थितपणे पचते.

दोंडो पक्षाचे वर्तन आकार आणि स्वरूप (Dodo Bird behavior shape and form)

त्याच्या शरीरशास्त्राच्या पुनर्रचनेच्या आधारे, हे लगेच स्पष्ट होते की दोंडोचे आकार टर्की किंवा कोंबडीसारखे मोठे, जाड शरीर आहे.  त्याचे लांब पाय, कुरळे शेपटीचे पंख, उघडे पिवळे पाय, मजबूत पंजे आणि पंख नसलेले डोके देखील आहे.  लहान, अविकसित पंख हे उड्डाण करताना शरीराला आधार देण्यास फारच लहान होते, परंतु त्यांचा वापर उच्च वेगाने संतुलन राखण्यासाठी केला जाऊ शकतो.

See also  किंगफिशर पक्षाची संपूर्ण माहिती Kingfisher Bird Information In Marathi

चेहऱ्याजवळ राखाडी आणि गोलाकार टोकाकडे पिवळी किंवा हिरवी असलेली मोठी आकडी चोच शिकारीची शिकार करण्यात किंवा इतर दोंडोंसोबतचे संघर्ष सोडवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते.

दोंडो पक्षाचे प्रजनन, संतती आणि जीवनकाळ

आधुनिक वैज्ञानिक पद्धतींचा उदय होण्यापूर्वी हा पक्षी विलुप्त झाला असल्याने, दोंडोच्या प्रजननाच्या सवयींबद्दल फारसे माहिती नाही. समकालीन निरीक्षकांनी असे लिहिले की ते एका वेळी फक्त एकच अंडी तयार करेल, कदाचित जास्त उत्पादन करण्यासाठी ते कोणत्याही विशेष हिंसक तणावाखाली नव्हते. त्याच्या हाडांच्या संरचनेच्या अभ्यासावर आधारित, वैज्ञानिक अभ्यास असे सूचित करतो की पिल्ले बहुधा ऑगस्टमध्ये उबतात आणि नंतर खूप वेगाने वाढतात.

नोव्हेंबर ते मार्च दरम्यान चक्रीवादळे येऊन बेटाचे नुकसान होण्याआधी पिलांना प्रौढ होण्यासाठी वेळ लागत असे. चक्रीवादळामुळे फळे आणि इतर वनस्पतींची उपलब्धता कमी झाली.  अगदी ढोबळ अंदाजांवर आधारित, पक्षी 20 वर्षांपेक्षा जास्त काळ जंगलात जगू शकतो.

दोंडो पक्षाविषयी काही रोचक तथ्य (Facts About Dodo Bird)

  • यामध्ये ब्राऊन पेलिकन, ग्रेट व्हाईट पेलिकन, ऑस्ट्रेलियन पेलिकन, डालमॅटियन पेलिकन, स्पॉट बिलेड पेलिकन इत्यादी प्रमुख आहेत.
  • पेलिकन पक्षी हा जगातील सर्वात लांब चोच असलेला पक्षी आहे.
  • पेलिकनचे वैज्ञानिक नाव “पेलेकॅनस” आहे.
  • दोंडो पक्षी हे फळे, नट, बिया आणि मुळे आणि खेकडे इतर शेलफिश खातात.
  • हा पक्षी अंटार्क्टिका वगळता युरोप, आशिया, ऑस्ट्रेलिया, आफ्रिकेत आढळतो.
  • ग्रेट व्हाइट पेलिकनला रोझी पेलिकन असेही म्हणतात.
  • आम्ही तुम्हाला सांगतो की पेलिकन पृथ्वीवर सुमारे 30 दशलक्ष वर्षांपूर्वीपासून अस्तित्वात आहे.

FAQ

प्रश्न. दोंडो पक्षाचे वैज्ञानिक नाव काय आहे?

उत्तर. दोंडो पक्षाचे वैज्ञानिक नाव Raphus cucullatus आहे.

प्रश्न. दोंडो पक्षाचे आयुष्य किती आहे?

उत्तर. दोंडो पक्षी हे 10 ते 30 वर्षे जगू शकतात.

प्रश्न. दोंडो पक्षी हे कोणत्या जातीचे आहे?

उत्तर. दोंडो पक्षी हे कॉर्डाटा या जातीशी संबंधित आहेत.

प्रश्न. दोंडो पक्षी हे कोणत्या कुटुंबाशी संबंधित आहेत?

उत्तर. दोंडो पक्षी हे कोलंबिडे कुटुंबाशी संबंधित आहेत.

प्रश्न. दोंडो पक्षी हे कोणते अन्न खातात?

उत्तर. दोंडो पक्षी हे फळे, नट, बिया आणि मुळे आणि खेकडे इतर शेलफिश खातात.

Leave a Comment